TCDC Sakon Nakhon – Design Competition

Written by Thongsai Kwan-on

เมื่อความเป็น "สกลนคร" เมืองแห่งงานฝีมือและผ้าครามอันมีเอกลักษณ์อันโดดเด่น ถูกเล่าผ่าน “สถาปัตยกรรม” ซึ่งงานสถาปัตยกรรมไม่ได้จำกัดความเพียงแค่การสร้างพื้นที่ แต่สิ่งนี้กำลังเล่าเรื่องของการนำวัฒนธรรมมาต่อยอดให้เกิดคุณค่าใหม่ โดยใช้สถาปัตยกรรมเป็นเครื่องมือสำคัญในการแปลความวัฒนธรรมและความหมาย ให้สามารถดำรงอยู่ในบริบทร่วมสมัยได้อย่างกลมกลืน โครงการ TCDC Sakon Nakhon – Future Indigo Lab ถูกพัฒนาขึ้นภายใต้แนวคิดนี้ การออกแบบที่เริ่มต้นจากอัตลักษณ์ของสกลนครอย่าง "ครามสกล" ให้พัฒนาไปสู่พื้นที่สร้างสรรค์แห่งอนาคตของ "ครามสากล"

จุดตั้งต้นของแนวคิด

จังหวัดสกลนครมีความโดดเด่นทั้งด้านเศรษฐกิจ วิถีชีวิต และวัฒนธรรม โดยสามารถสรุปแกนหลักของบริบทพื้นที่ได้เป็น 4 ส่วน ได้แก่ Economy / Indigo / Creator / Mix Culture สิ่งเหล่านี้เป็นฐานเศรษฐกิจจากเกษตรกรรมและงานคราฟต์ที่รวมกันอย่างกลมกลืน และพร้อมสำหรับการเติบโตของคนรุ่นใหม่สายสร้างสรรค์และการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมดั้งเดิมกับเทคโนโลยี ทั้งหมดนี้จึงกลายเป็น “Main Cores” ที่ถูกนำมาใช้ในการออกแบบ

หัวใจของการออกแบบแรกเริ่มจากการตีความ “กี่ทอผ้า” ซึ่งเป็นรากฐานของการสร้างผ้าคราม ให้กลายเป็นภาษาทางสถาปัตยกรรมและต่อเติมพื้นที่เพื่อเพิ่มศักยภาพการใช้งานตามด้วยการสร้างภาพลักษณ์ใหม่ ที่ได้รับแรงบันดาลใจจาก “โครงกี่ทอผ้า” พร้อมกับการแทรกด้วย “ผ้าคราม” เข้าไปในองค์ประกอบของอาคาร โดยโครงสร้างกี่ทอผ้าถูก reinterpret ให้กลายเป็น structural frame และ Double Space ที่ช่วยสร้างมิติของพื้นที่ พร้อมทั้งเชื่อมโยงสายตาและประสบการณ์ของผู้ใช้งานภายในอาคารให้โดดเด่นออกมา

ส่วนของพื้นที่ภายในอาคารถูกจัดลำดับพื้นที่ โดยเฉพาะพื้นที่ Co-Creation ที่ถูกออกแบบให้มีความยืดหยุ่นสูง สามารถรองรับกิจกรรมได้หลากหลาย ทั้งการจัดแสดง เวิร์กช็อป และการแลกเปลี่ยนความรู้สะท้อนแนวคิดของพื้นที่ที่ “ไม่ตายตัว” เชื่อมโยงระหว่างท้องถิ่นและความยั่งยืน ซึ่งเน้นรูปแบบความผสมผสานระหว่างความเป็นพื้นถิ่น และภาษาใหม่ๆในงานออกแบบ ร่วมถึงวัสดุในโครงการถูกเลือกเพื่อสะท้อนอัตลักษณ์ของสกลนคร และแนวคิดด้านความยั่งยืน "ได้แก่ผ้าครามและไม้" ที่สื่อถึงความเป็นพื้นถิ่น "ไม้ย้อมคราม" สร้าง continuity ของแนวคิด "เศษผ้าครามอัด" และ "ฟางข้าวแปรรูป" แนวคิด Upcycle ดังนั้นการใช้วัสดุจึงไม่ใช่เพียงเรื่องความสวยงามแต่เป็นการเล่าเรื่องของทรัพยากรและวิถีชีวิตของพื้นที่

Future Indigo Lab

อนาคตของ “คราม” หัวใจของโครงการคือการผลักดัน “คราม” ให้ก้าวข้ามจากงานหัตถกรรม สู่แพลตฟอร์มของการออกแบบและนวัตกรรม ที่นี่จึงไม่ใช่แค่พื้นที่แสดงผลงาน แต่คือพื้นที่ที่ผู้คนสามารถ “สร้าง ทดลอง และต่อยอด” ได้จริงผ่านการสร้าง LAB ที่สื่อถึงกิจกรรมอันหลากหลายไม่ตายตัว เพราะโครงการนี้จึงไม่ใช่เพียงการออกแบบอาคารแต่คือการออกแบบ ความเป็นไปได้ใหม่ของวัฒนธรรม

-RECEPTION ออกแบบให้มีความโมเดิร์น ด้วยรูปแบบที่เรียบง่าย และเลือกให้วัสดุจากฟางข้าวสีเข้ม เพื่อทำให้นึกถึงวัฒนธรรมของจัหวัดและสถาปัตยกรรมเก่าอย่างเช่นปราสาทหินโบราณ

-EXHIBITION พื้นที่ที่ถูกตีความออกแบบในรูปแบบของกี่ทอผ้า โดนพื้นที่แห่งนี้จะตั้งอยู่บริเวณหน้าสุดของอาคาร และมีลักษณะเป็นโถงสูงที่ถูกรายล้อมด้วยโครงสร้างไม้ เนื่องจากต้องการเป็นพื้นที่จัดแสดงผลงานและเอกลักษณ์ของจังหวัดผ่านสถาปัตยกรรมและผลงานท้องถิ่นเพื่อให้ผู้คนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมได้ แม้ว่าจะไม่ใช่สมาชิก

-CO-CREATION  พื้นที่แห่งการเรียนรู้ ในบริเวณนี้จะออกแบบให้เป้นพื้นที่ที่เรียบง่าย สำหรับการอ่านหนังสือ หรือพักผ่อน โดยจะถูกตีความเป็นการรวมตัวของภาษาการออกแบบสมัยใหม่และกลิ่นอายพื้นถิ่น

-FUTURE INDIGO LAB พื้นที่แห่งการทดลอง ที่ตั้งอยู่บริเวณชั้นสองของอาการ ในบริเวณนี้จะออกแบบให้มีความทันสมัย เปรียบเสมือน LAB ทดลองความสร้างสรรค์ ที่ให้ผู้คนสามารถมาสร้างผลงานจากสีครามธรรมชาติได้ โดยไม่ได้จำกัดว่าจะต้องใช้เพียงผ้าเท่านั้น แต่ไม่ว่าจะวัสดุอะไรก็สามารถทดลองได้ ดังนั้นในบริเวณนี้จึงมีทั้งอ่างย้อมผ้า พื้นที่ตัดเย็บ ห้องประชุม รวมไปถึงพื้นที่ถ่ายภาพ